Αναζήτηση
  • Avoketa

Reggio Emilia Part 2

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του το παιδί χρησιμοποιεί τις αισθήσεις του για να γνωρίσει τον κόσμο. Αλληλεπιδρά με το περιβάλλον, ανακαλύπτει υφές, χρώματα, ήχους.. Είναι αναγκαίο λοιπόν να ενθαρρύνουμε από νωρίς την έμφυτη ανάγκη του παιδιού για εξερεύνηση. Η εκπαιδευτική μέθοδος Reggio Emilia υποστηρίζει την ενεργητική και βιωματική μάθηση. Προτρέπει το παιδί να έρθει σε επαφή και να αλληλεπιδράσει με τη φύση, να μεταχειριστεί καινούργια υλικά, να γνωρίσει τις ιδιότητές τους, να τα μεταμορφώσει, να αναρωτηθεί για ότι δεν καταλαβαίνει και να ψάξει να βρει απαντήσεις. Όπως ο δάσκαλος, ως άλλος ερευνητής, προσπαθεί να αντιληφθεί αυτό που έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον του παιδιού και να το βοηθήσει να εμβαθύνει τη γνώση του, έτσι το παιδί ακολουθεί κι αυτό τα βήματα που απαιτεί μια έρευνα: αυτά της παρατήρησης, της υπόθεσης και της εξαγωγής συμπερασμάτων για οτιδήποτε μελετά (Hewett, 2001).


Στο Reggio Emilia ο δάσκαλος δεν αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο στην τάξη αλλά γίνεται συνοδοιπόρος του παιδιού στο ταξίδι προς τη μάθηση. Έχει τις ίδιες απορίες με τα παιδιά και μαθαίνει μαζί με αυτά. Συζητάει μαζί τους, αναγνωρίζει και σέβεται τη γνώμη κάθε εμπλεκόμενου στην ομάδα και κατά συνέπεια αποφασίζουν δημοκρατικά για θέματα που την αφορούν. Στόχος του δασκάλου είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις εκείνες που θα διευκολύνουν τη μάθηση και θα επεκτείνουν τις γνώσεις των παιδιών. Αυτό επιτυγχάνεται με την παρατήρηση από μεριάς του δασκάλου και τη γνωριμία των μαθητών με ποικίλα διαθέσιμα υλικά που εμπνέουν και παρακινούν τα παιδιά να αναζητήσουν τη γνώση με τρόπο ανεξάρτητο. Αυτή η στρατηγική μάθησης είναι ευρέως γνωστή χάρη στη θεωρία του Lev Vygotsky για το instructional scaffolding και το Zone of Proximal Development - Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης - (Shabani et all, 2010) και εκεί στηρίζεται μέρος της φιλοσοφίας του Reggio Emilia.


Το σχολικό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στη μαθησιακή διαδικασία και θεωρείται ο τρίτος δάσκαλος σε ένα σχολείο Reggio Emilia. Ο παιδαγωγός αντιλαμβάνεται τα οφέλη που προκύπτουν από ένα πλούσιο σε ερεθίσματα περιβάλλον. Οπότε και είναι αρμόδιος για την προετοιμασία αυτού. Τα παιδιά εισέρχονται σε έναν χώρο όμορφο, περιποιημένο και διδακτικό. Τα provocations είναι μέρος της καθημερινότητας του Reggio Emilia σχολείου και βασίζονται στις αρχές της αρχιτεκτονικής και της καλαισθησίας (αρμονία, συμμετρία κτλ). Όσο πιο ελκυστικός ένας χώρος, τόσο περισσότερο engagement θα υπάρξει από τα παιδιά.

Τα λεγόμενα provocations είναι μια συλλογή από υλικά που διαμορφώνουν ένα χώρο στην τάξη ή τον προαύλιο χώρο του σχολείου. Αυτά αφορούν στο θέμα που εξερευνούν κάθε φορά τα παιδιά και ταυτόχρονα στοχεύουν στην ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων. Πρόκειται για υλικά που προδιαθέτουν τα παιδιά να σκεφτούν, να δράσουν, να ανταλλάξουν ιδέες, να επεξεργαστούν μια ιδέα και να την εξελίξουν. Τα provocations οδηγούν παράλληλα τους παιδαγωγούς στην κατανόηση των ενδιαφερόντων των παιδιών, καθώς επίσης συμβάλλουν καθοριστικά και στην ανάπτυξη των projects.


Η mud kitchen στον εξωτερικό χώρο ενός σχολείου Reggio είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς δημιουργείται ένα provocation. Οι παιδαγωγοί ετοιμάζουν το χώρο με ρεαλιστικά υλικά (κουζινικά σκεύη, κουτάλες, φλούδες πορτοκαλιού, κ.α.) καθώς και με υλικά της φύσης (φύλλα, κλαδάκια, κ.α). Το νερό και η άμμος είναι βασικά και αναπόσπαστα στοιχεία της mud kitchen, οπότε και χρησιμοποιούνται δεόντως. Κατά τη διάρκεια της δραστηριοποίησης των παιδιών οι παιδαγωγοί παρεμβαίνουν ελάχιστα, κατανοώντας τη σημαντικότητα των πληροφοριών που λαμβάνουν μέσω της παρατήρησης. Ένα provocation, όσο απλό και αν φαίνεται, μαρτυρά ουκ ολίγα για την προσωπικότητα και τις δεξιότητες του κάθε παιδιού.

Το συμβολικό παιχνίδι παίρνει τα ηνία στην mud kitchen, όπου τα παιδιά συνηθίζουν να αναπαριστούν καθημερινές βιωματικές σκηνές, με τη διαφορά ότι τα ίδια είναι τώρα οι πρωταγωνιστές. Είναι γνωστό ότι το συμβολικό παιχνίδι βοηθά τα μέγιστα στην κοινωνικοποίηση των παιδιών, την ευχέρεια που έχουν να παίρνουν πρωτοβουλίες και να επιλύουν προβλήματα. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η δημιουργικότητά τους και καλλιεργούν τη φαντασία τους καθώς συνδυάζουν υλικά, τεστάρουν ιδέες και συνεργάζονται.


Για τα provocations στην τάξη και στην αυλή τα σκήπτρα παίρνουν τα loose parts. Loose parts θεωρούνται τα υλικά εκείνα, φυσικά και ανακυκλώσιμα, τα οποία προσφέρουν απεριόριστες δυνατότητες χρήσης και προωθούν τη δημιουργικότητα (open-ended materials). Κάθε παιδί με την ανεξάντλητη φαντασία του μπορεί να μεταμορφώσει ένα loose part και να του δώσει ένα διαφορετικό νόημα από αυτό που ήδη έχει ή μια εναλλακτική ιδιότητα. Ένας φελλός για παράδειγμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φαγητό, όχημα, για στοίβαξη και οτιδήποτε άλλο εξυπηρετεί το παιδί τη δεδομένη στιγμή του παιχνιδιού. Τα απλά, καθημερινά υλικά μαθαίνουν τους μικρούς μας φίλους να σκέφτονται πολυδιάστατα, αφηρημένα και εφευρετικά (Gull et all, 2019).


Ο εμπνευστής του Reggio Emilia, Loris Malaguzzi, αναφέρθηκε στις 100 γλώσσες του παιδιού. Σύμφωνα με τον ίδιο, το παιδί έχει 100 διαφορετικές γλώσσες με τις οποίες εκφράζεται. Όπως έχει και 100 διαφορετικούς τρόπους να μεταχειρίζεται ότι πιάσει στα χέρια του. Είχε εμπνευστεί από κορυφαίους παιδαγωγούς και θεωρητικούς, με τον Piaget να επιδρά καταλυτικά στον τρόπο που ο Reggio δάσκαλος βλέπει την εξελικτική πορεία του παιδιού προς τη μάθηση.

Έχετε αναρωτηθεί γιατί τα παιδιά όταν είναι μικρά επιμένουν να παίζουν ξανά και ξανά με συγκεκριμένα αντικείμενα ή να κάνουν ξανά και ξανά την ίδια κίνηση; Έχετε αναρωτηθεί γιατί τα μωρά πετάνε το παιχνίδι τους ή γιατί ένα μεγαλύτερο παιδί βάζει στη σειρά αυτοκινητάκια ή ένα άλλο στοιβάζει αντικείμενα;


Τα παιδιά από τη στιγμή που γεννιούνται εκδηλώνουν την τάση να επαναλαμβάνουν συγκεκριμένες πράξεις, λέξεις, κινήσεις. Έχουν μια έμφυτη περιέργεια να γνωρίσουν τον κόσμο. Αυτή η περιέργεια εκδηλώνεται μέσα από τα σχήματα ή schemas στα αγγλικά για τα οποία μίλησε πρώτος ο Piaget. Σχήμα ονόμασε “τη λογική και επαναλαμβανόμενη ακολουθία πράξεων”, τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, και τόνισε πως μέσα από αυτά ο άνθρωπος μαθαίνει τη χρήση των αντικειμένων και κατά συνέπεια τον κόσμο (Γιαννούλη, n.d.). Ο ίδιος αναφέρθηκε επίσης στη σημασία των σχημάτων όσον αφορά στην ανάπτυξη της γνωστικής ικανότητας, καθώς όσο πιο περίπλοκα σχήματα κατακτά το παιδί τόσο περισσότερο προχωρά διανοητικά και μπορεί να αντιληφθεί τις καταστάσεις γύρω του και να ανταποκριθεί κατάλληλα.

Μέσα λοιπόν από την επανάληψη τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν σε κάποιες νοερές ερωτήσεις. Τι είναι αυτό το αντικείμενο και τι μπορεί να μου μάθει; Με εξυπηρετεί και αν ναι, πώς μπορώ να το χρησιμοποιήσω; Τι θα μάθω από αυτό και πώς θα μπορέσω να δημιουργήσω;


Σύμφωνα με έρευνες, υπάρχουν τρεις κατηγορίες μηχανισμού μνήμης (Meade, Cubey, 2008):

- Ο βραχυπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος μηχανισμός μνήμης

- Ο συνειδητός και υποσυνείδητος (αγνοών) μηχανισμός μνήμης και,

- Ο μηχανισμός μνήμης για γεγονότα και αυτοβιογραφική αφήγηση

(ελεύθερη μετάφραση)


Ο υποσυνείδητος (αγνοών) μηχανισμός μνήμης περιλαμβάνει τις δεξιότητες, συμπεριφορές και συνήθειες που αποκτήσαμε σε μικρή ηλικία και για τις οποίες δεν έχουμε πλέον επίγνωση. Οι μηχανισμοί αυτοί λοιπόν σχηματίζονται όταν το παιδί βρίσκεται στο προσχολικό στάδιο και επιτυγχάνονται διαμέσου του παιχνιδιού και κατόπιν επανάληψης. Συνεπώς, μέσα από το παιχνίδι και των διαφόρων σχημάτων το παιδί ‘μαθαίνει-πώς’ (learn-how) και οικοδομεί τη γνώση (Meade, Cubey, 2008). Η εκπαιδευτική μέθοδος Reggio Emilia έχει βασιστεί πάνω στη θεωρία του Piaget για τα σχήματα και στο επόμενο blog post θα τα αναλύσουμε περαιτέρω. Stay tuned!



The Hundred Languages of Children


No way.

The hundred is there.

The child is made of one hundred. The child has a hundred languages

a hundred hands

a hundred thoughts

a hundred ways of thinking

of playing, of speaking.

a hundred, always a hundred

ways of listening

of marveling, of loving

a hundred joys

for singing and understanding

a hundred worlds to discover

a hundred worlds to invent

a hundred worlds to dream.

The child has a hundred languages (and a hundred hundred hundred more) but they steal ninety-nine.

The school and the culture separate the head from the body. They tell the child to think without hands to do without head

to listen and not to speak

to understand without joy

to love and to marvel

only at Easter and Christmas.

They tell the child

to discover the world already there and of the hundred

they steal ninety-nine.

They tell the child

that work and play

reality and fantasy

science and imagination

sky and earth

reason and dream

are things

that do not belong together.

And thus they tell the child

that the hundred is not there.

The child says

“No way – The hundred is there.”


Loris Malaguzzi (translated by Lella Gandini)





Βιβλιογραφία



Γιαννούλη, Β. (n.d.). Εκπαιδευτική Ψυχολογία. Ενότητα 2: Θεωρίες ανθρώπινης ανάπτυξης. Retrieved from: http://opencourses.uom.gr/assets/site/public/1199/850-Ekpaideutikh-Psychologia-02-Giannouli.pdf


Gull, C., Bogunovich, J., Goldstein, S. L., Rosengarten, T. (2019). Definitions of Loose Parts in Early Childhood Outdoor Classrooms: A Scoping Review. The International Journal of Early Childhood Environmental Education, 6(3), 37-52. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1225658.pdf


Hewett, M. V. (2001). Examining the Reggio Emilia Approach to Early Childhood Education. Early Childhood Education Journal, 29(2), 95-100.

https://static1.squarespace.com/static/51ed94d0e4b03bd18bdcc998/t/526c8eabe4b0f35a9f0216e3/1382846123076/ExaminingtheReggioEmiliaApproach.pdf


Meade, A., Cubey, P. (2008). Thinking Children: Learning About Schemas. Retrieved from:

https://books.google.gr/books?hl=en&lr=&id=tWv4AAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PR10&dq=Reggio+Emilia+and+children%27s+schemas&ots=NncJiBf27U&sig=8q4pv2Vt1Oe6ZhnlUkWlFSERDp4&redir_esc=y#v=onepage&q=Reggio%20Emilia%20and%20children's%20schemas&f=false


Shabani, K., Khatib, M., Ebadi, S. (2010). Vygotsky's Zone of Proximal Development: Instructional Implications and Teachers' Professional Development. English Language Teaching. 3(4), 237-248).

https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1081990.pdf



45 προβολές

Join Our Mailing List

  • Facebook
  • Instagram
  • Twitter

© 2021 by Just 4 Kids